Ιστορικό

Tο Ωδείον Αθηνών είναι το αρχαιότερο μουσικό εκπαιδευτικό ίδρυμα της νεώτερης Ελλάδας. Ο Μουσικός και Δραματικός Σύλλογος «Ωδείον Αθηνών» ιδρύθηκε τον Ιούνιο του 1871 με πρωτοβουλία του τότε πρωθυπουργού Αλέξανδρου Κουμουνδούρου, ύστερα από εισήγηση του Τμηματάρχη του Υπουργείου των Εξωτερικών Γρηγορίου Παπαδοπούλου. Στο πρώτο καταστατικό του Συλλόγου καθορίζονταν ως σκοποί του η σύσταση Ωδείου, η συγκρότηση θεάτρου και ο καταρτισμός δραματολογίου, η αποστολή υποτρόφων στο εξωτερικό, η απονομή βραβείων, η εκτέλεση συναυλιών και παραστάσεων κι ακόμα «πάνδημοι πανηγύρεις και εθνικαί εορταί, και παν άλλο μέσον όπερ ήθελε κριθή πρόσφορον»
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου ορίστηκαν Πρόεδροι του μουσικού και δραματικού τμήματος ο Τιμολέων Φιλήμων και ο Χαρίλαος Τρικούπης αντίστοιχα.

Η καλλιτεχνική διεύθυνση του ιδρύματος κατά την πρώτη περίοδο ασκήθηκε από τον έφορο και καθηγητή του Ωδείου Αλέξανδρο Κατακουζηνό ως το 1890 που ανέλαβε διευθυντής ο Γεώργιος Νάζος. Το 1924 ο Νάζος αποσύρθηκε και ακολούθησαν ως διευθυντές οι Κωστής Νικολάου (1924-1930), Φιλοκτήτης Οικονομίδης (1930-1940), Θρασύβουλος Γεωργιάδης (1941-1943), Σπύρος Φαραντάτος (1943-1962), Μενέλαος Παλλάντιος (1962-1986) και ΄Αρης Γαρουφαλής (1986 ως σήμερα).
Την ευόδωση των σκοπών του Ωδείου ενίσχυσαν γενναία, παράλληλα με το Κράτος, οι εθνικοί ευεργέτες Γεώργιος Αβέρωφ, Ανδρέας Συγγρός, Ιωάννης και ΄Αννα Αριστάρχη, Μιλτιάδης Ψύχας, ΄Οθων και Αθηνά Σταθάτου κ.α., ώστε να εδραιωθεί απρόσκοπτα η λειτουργία και η αποστολή του Ιδρύματος.

Το 1893 ιδρύθηκε μικρή μαθητική ορχήστρα που βαθμηδόν εξελίχθηκε σε πλήρη συμφωνική ορχήστρα και το 1942 κρατικοποιήθηκε και αποτέλεσε την σημερινή Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. Το 1903 ιδρύθηκε Σχολή Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής υπό τον Κωνσταντίνο Ψάχο με σκοπό την ανάπτυξη της σύμφωνης προς την παράδοση του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως εκκλησιαστικής μουσικής. Η Σχολή αυτή, αναγνωρίστηκε το 1936 ως η μόνη «επίσημος της Εκκλησίας και του Κράτους Σχολή βυζαντινής μουσικής».

Το Ωδείο ενδιαφέρθηκε και για την διάσωση δημοτικών τραγουδιών της Πελοποννήσου και της Κρήτης τα οποία συνέλεξε, κατέγραψε και εξέδωσε σε συλλογή το 1930. Το 1916 ιδρύθηκε στο Ωδείο η γυναικεία «Ελληνική Χορωδία» η οποία το 1921 έγινε πλήρης μικτή και μετονομάσθηκε σε «Χορωδία Αθηνών».
Αλλά και στον τομέα της Δραματικής Τέχνης, το Ωδείον Αθηνών εκδήλωσε την προσφορά του, ιδρύοντας Δραματική Σχολή στην οποία δίδαξαν κατά καιρούς επιφανείς θεατράνθρωποι όπως ο Θωμάς Οικονόμου, ο Αιμίλιος Βεάκης, ο Δημήτρης Ροντήρης, ο Κώστας Μουσούρης, ο Δημήτρης Μυράτ κ.α.

Ανάμεσα στους αποφοίτους του Ωδείου Αθηνών καταλέγονται μουσικές προσωπικότητες παγκόσμιας εμβέλειας όπως ο Σπύρος Σαμάρας, ο Δημήτηρης Μητρόπουλος, ο Νίκος Σκαλκώτας, η Μαρία Κάλλας, η Τζίνα Μπαχάουερ, η Αλεξάνδρα Τριάντη, ο  Μάνος Χατζιδάκις, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Δημήτρης Σγούρος κ.α.καθώς επίσης μουσικοί θεσμοί (Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, Εθνικό Θέατρο, Χορωδία Αθηνών κ.α.)

Ομιλία για την συμπλήρωση ενός (1) αιώνα λειτουργίας του Ωδείου Αθηνών (1871-1971)

΄Ενας αιώνας έκλεισε-ένας αιώνας αρχίζει. Στο σύνορο μας έταξεν η μοίρα. Και το μάτι μας είναι σε θέση να βλέπει από τη βίγλα του την πορφυρένια δύση του ενός να μπλέκεται με τη ροδαλήν ανατολή του άλλου, πάνω σ’ ένα ιδεατό μεταίχμιο μιας συνεχούς και αδιάκοπης γραμμής και δράσης. Να βλέπει αλλά και μαζί να σκέπτεται. ΄Ετσι, ο απολογισμός του αιώνα που έφυγε, γέννησε τα όνειρα και τις προσδοκίες του νέου που ήρθε. Για τη συνέχιση ενός  έ ρ γ ο υ  πολιτισμού, που χτίζεται με υ λ ι κ ά  αθώρητα, ήχινα. Και που οι καρποί του, αθώρητοι στο μάτι κι αυτοί, γιατί στήνουν ψυχές και δείχνουν στο νού το δρόμο το σωστό, μετουσιώνονται σε καλλιέργεια, ανάταση, προετοιμάζουν το απαραίτητο ήθος για την κατάκτηση της υψηλής σφαίρας, εκεί που πρέπει να στέκει ο αληθινός πολιτισμός μιας χώρας.

Αυτός είναι ο προορισμός της τέχνης. Αυτό σμίλεψε στα πρώτα του εκατό χρόνια το Ωδείον Αθηνών. Αυτό ονειρεύτηκαν οι μεγάλες πολιτικές μορφές, που το ίδρυσαν και μέχρι σήμερα το ενίσχυσαν και το φροντίζουν. Και δεν διέψευσε κανένα, σε καμμιάν εποχή. Δεν οπισθοχώρησε, αλλά πάλαιψε με τις δυσκολίες. Δεν συνθηκολόγησε με τις περιστάσεις. Δεν ψεύτισε. Δεν ξεγέλασε. Δεν σύνδεσε το όνομά του με καμμιά θέση πολιτική ή κοινωνική, αλλά μόνο με το χρέος απέναντι στον τόπο, χρέος συνεχές και αδιάκοπο. Γι’ αυτό έζησε και μεγάλωσε. Γι’ αυτό και η εκατόχρονη μήτρα του είναι πάντα και πιο νέα, και γεννά όλο και νέους καρπούς. Γιατί μόνο το τίμιο έδαφος είναι γόνιμο στην αληθινή τέχνη, όσο παλιό και αν είναι.
Τιμή και δόξα σ’ αυτούς που το ίδρυσαν, που το διοίκησαν, το ευεργέτησαν, το διηύθυναν, εδίδαξαν σ’ αυτό, με κάθε τρόπο το υπηρέτησαν. Κάθε τιμή κι ευγνωμοσύνη, ακόμα και σ’ αυτούς που πρόσθεσαν αθόρυβα το μικρό λιθαράκι τους στο οικοδόμημά του. Οι άγνωστοι στρατιώτες, πολλές φορές είναι οι ηρωϊκότεροι.
Το Ωδείον Αθηνών, με την έναρξη της δεύτερης εκατονταετίας του, εγκαθίσταται στο νέο του μέγαρο. Οι φιλοδοξίες του είναι πολλές. Τα όνειρά του μεγάλα.
 Είθε ο Θεός να βοηθήσει στην εκπλήρωσή τους!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *